Bασίλης Βογιατζής (Οικονομικός Σύμβουλος-Λογιστής Φοροτεχνικός Α τάξης)

Κάποια πράγματα είναι πιο σημαντικά από άλλα (η αρχή του 80:20)

 

Οι επιχειρήσεις , όπως και η ζωή , διευθετούνται πολύ πιο εύκολα όταν στηρίζονται σε μερικές βασικές αρχές. Οι θεωρητικοί του management περνούν πολύ χρόνο προσπαθώντας να ανακαλύψουν τέτοιες αρχές και να τις διατυπώσουν με τρόπο τέτοιο , που να μπορούν να χρησιμοποιούνται επανειλημμένως. Όταν όμως , απομακρυνθούμε από τον χώρο της παραγωγής , που ισχύουν – κατά βάση – οι νόμοι της φυσικής και της στατιστικής, τα πράγματα γίνονται λιγότερο προβλέψιμα. Έτσι, με μεγάλη ανακούφιση οι διευθυντές μπορούν να στραφούν στην αρχή του 80:20 , γνωρίζοντας ότι είναι σχεδόν 100% αξιόπιστη.

 

Η αρχή του 80:20 , αναφέρει ότι το 20% των αιτιών παράγει κατά κανόνα το 80% των αποτελεσμάτων , έτσι το 80% όσων επιτυγχάνουμε οφείλεται στο 20% της εργασίας που εκτελούμε – και το αντίθετο. Είναι τόσο απλό , αλλά οι συνέπειες είναι πολλές και ποικίλες για το management και όπως ισχυρίζονται οι guru του χώρου , για την ίδια την ζωή.

 

 

 

Η αρχή ξεκίνησε την καριέρα της , ως αρχή του Παρέτο , από το όνομα του Ιταλού οικονομολόγου και κοινωνιολόγου Βιλφρέντο Παρέτο , ο οποίος την διατύπωσε το 1897. Μελετώντας την κατανομή του πλούτου στην Αγγλία , ανακάλυψε ότι το 20% του πληθυσμού κατείχε το 80% του χρήματος. Διερευνώντας περαιτέρω , ανακάλυψε ότι η ίδια αναλογία επανερχόταν όπου κι αν κοίταζε , σε διαφορετικές εποχές και σε διαφορετικές χώρες. Και αυτό ήταν όλο , κανένας δεν έδωσε ιδιαίτερη σημασία. Μέχρι τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο τουλάχιστον , οπότε δύο Αμερικανοί ερευνητές- ένας φιλόλογος και ένας μηχανικός – επανάφεραν το εύρημα του Παρέτο. Ο φιλόλογος ήταν ο Τζόρτζ Ζιπφ , ο οποίος το 1949 επαναδιατύπωσε αυτό που αποκάλεσε «αρχή της ελάχιστης προσπάθειας».

 

Η εν λόγω αρχή αναφέρει ότι οι πόροι διατάσσουν τον εαυτό τους με τέτοιο τρόπο ώστε να ελαχιστοποιούν την εργασία , με αποτέλεσμα το 20-30% των πόρων να οδηγεί στο 70-80% της τελικής δραστηριότητας.

 

Ακολούθησε ο μηχανικός Τζόζεφ Μ. Τζουράν , πρωτοπόρος της Διοίκησης Ολικής Ποιότητας(TQM) , ο οποίος έδωσε το όνομα του Παρέτο στην αρχή , αν και μερικές φορές την αποκαλούσε «κανόνα των ζωτικών ολίγων».

 

Σύμφωνα με τον Τζουράν , «αν ταξινομήσετε μια μεγάλη λίστα ελαττωμάτων κατά σειρά συχνότητας , ένας περιορισμένος αριθμός από αυτά , προκαλούν το μεγαλύτερο ποσοστό των βλαβών». Στην συνέχεια εφάρμοσε αυτή την ιδέα στον στατιστικό έλεγχο της Ποιότητας , με αποτέλεσμα να χαράξει τον δρόμο προς την δημιουργία της Διοίκησης Ολικής Ποιότητας.

 

Η αμερικανική βιομηχανία δεν εκμεταλλεύτηκε αμέσως τις θεωρίες του Τζουράν. Στις διαλέξεις του στην Ιαπωνία το 1953, ωστόσο , τον υποδέχθηκαν με ενθουσιασμό και τον κάλεσαν να μείνει. Η μετανάστευση βλέπετε, δεν είναι σημερινό φαινόμενο. Ξεχωριστά , αλλά παράλληλα με τον συνάδελφο του επίσης μετανάστη στην Ιαπωνία Έντουάρντ Ντέμινγκ , μετέτρεψε την ιαπωνική κατασκευαστική προχειρότητα σε ποιότητα παγκόσμιας κλάσης. Αξιοπρόσεκτο γεγονός στην ιστορία των επιχειρήσεων είναι ότι οι δύο Αμερικανοί , αγνοημένοι στην δική τους χώρα , έδωσαν στην ιαπωνική βιομηχανία την απαραίτητη τεχνογνωσία για να κατατροπώσουν την αμερικανική βιομηχανία – και ότι η αμερικανική βιομηχανία θα αναγκαζόταν να καταφύγει στην Ιαπωνία για να μάθει όσα είχε περιφρονήσει.

 

Δεν έχει νόημα να συζητάει κανείς την αρχή του 80:20 με μαθηματικούς , οι οποίοι σε τυφλώνουν με τα εάν τους και τα αλλά τους. Δεν είναι μαθηματικά ακριβής και η αρχή μπορεί να εμφανίζεται ως 70:30 ή ακόμη και 90:10. Είναι γεγονός όμως ότι υπάρχει , όπως ανέφερε στο βιβλίο του The 80/20 Principleμε ιδιαίτερα κατανοητό τρόπο ο Ρίτσαρντ Κοτς , «μια προβλέψιμη ανισορροπία που ισχύει γενικά στο σύμπαν».

 

 

Στην βιομηχανία του εγκλήματος , το 20% των εγκληματιών διαπράττουν το 80% των εγκλημάτων. Οι στατιστικές των ατυχημάτων δείχνουν ότι το 20% των οδηγών προκαλούν το 80% των συγκρούσεων. Ακόμη και στον γάμο, το 20% των ζευγαριών δίνουν το 80% των διαζυγίων (αυτό το νούμερο προφανώς υποκρύπτει μεγάλο ποσοστό πολλαπλών γάμων και διαζυγίων).

 

Όταν πια ο Τζουράν είχε εξαγάγει τις ιδέες του σε μια ιδιαίτερα δεκτική Ιαπωνία , η IBM ήταν μια από τις πρώτες αμερικανικές εταιρίες που ασχολήθηκαν με τον Παρέτο , όχι όμως για να μειώσει τα μειονεκτήματά. Στις αρχές της δεκαετίας του 1960 , η ίδια συνειδητοποίησε ότι το 80% του υπολογιστικού χρόνου των υπολογιστών αναλώνεται στην εκτέλεση του 20% του λογισμικού κώδικα. Αμέσως ξανάγραψε το λογισμικό , έτσι ώστε το εντονότερα χρησιμοποιούμενο 20% να είναι πιο εύκολα προσιτό και εκτελέσιμο. Αποτέλεσμά; Οι υπολογιστές της ΙΒΜ έγιναν γρηγορότεροι και αποτελεσματικότεροι από των ανταγωνιστών , τουλάχιστον για τις περισσότερες εφαρμογές. Το παράδειγμα ακολούθησαν αργότερα η Apple και η Microsoft.

 

Εάν μπορούμε να παράγουμε το 80% των αποτελεσμάτων μας από το 20% των προσπαθειών μας , το ίδιο μπορεί να κάνει και μια επιχείρηση , κάτι που φαίνεται ιδιαίτερα ενδιαφέρον. Οι εταιρίες θα ήθελαν να κάνουν αυτό που υπονοεί η αρχή , να δημιουργούν δηλαδή , τις μέγιστες δυνατές πωλήσεις με την ελάχιστη δυνατή προσπάθεια.

 

 

Αυτό που ο Κοτς αποκαλεί «νόμο του ανταγωνισμού 80:20» υποδηλώνει ότι , σε οποιαδήποτε αγορά , στην διάρκεια του χρόνου , το 80% της αγοράς προμηθεύεται προϊόντα από το 20% ή και λιγότερους από τους προμηθευτές , αν και στον πραγματικό κόσμο αυτού του είδους η ισορροπία είναι απίθανο να διατηρηθεί για πολύ. Κάποιος θα επέμβει και θα διαταράξει την κατανομή με ένα καινούριο προϊόν ή με κάποια μεταλλαγή του παλιού.

 

 

Καθώς όμως οι εταιρίες καινοτομούν και ανταγωνίζονται σε περισσότερους τομείς της αγοράς , ο Παρέτο εμφανίζεται στο εσωτερικό της εταιρείας – το 80% των λειτουργικών εξόδων παράγονται από το 20% των τμημάτων, από το 20% των πελατών και από το 20% των προϊόντων! Και σαν να μην έφτανε αυτό το 80% των κερδών παράγεται από το 20% των εργαζομένων.

 

Κατά συνέπεια , η εταιρία πρέπει πάντα να μπορεί να αυξάνει τα κέρδη της ρίχνοντας το βάρος μόνο σε αυτές τις αγορές και μόνο σε αυτούς τους πελάτες που διαπιστώνει τα μεγαλύτερα κέρδη. Εναλλακτικά ή παράλληλα , μπορεί να αφιερώσει μεγαλύτερη ισχύ και πόρους σε αυτό το 20% της εταιρίας – ανθρώπους , εργοστάσια , ομάδες πολιτών ή περιοχές – το οποίο παράγει αυτό το 80% των κερδών. Ταυτόχρονα μπορεί να κόψει τις πιστώσεις , να εξαφανίσει ή να φροντίσει να βελτιώσει σημαντικά το άλλο 80%.

 

Ο Κοτς προειδοποιεί ότι η αρχή του 80:20 δεν πρέπει να εφαρμόζεται κατά γράμμα. Χρησιμοποιεί το παράδειγμα του εμπορίου βιβλίων. Στα περισσότερα βιβλιοπωλεία , το 20% των τίτλων συνιστούν το 80% των πωλήσεων. Θα έπρεπε λοιπόν να πετάξουν το άλλο 80% των βιβλίων; Όχι , γιατί οι πελάτες που επισκέπτονται κανονικά βιβλιοπωλεία θέλουν να βρίσκουν μεγάλη ποικιλία βιβλίων ακόμη και όταν δεν τα αγοράζουν. Εδώ τίθεται το ζήτημα για το «άριστο ύψος αποθέματος» , για το οποίο θα μιλήσουμε κάποια άλλη στιγμή. Ωστόσο , μειώνοντας τον αριθμό των βιβλίων , είναι βέβαιο ότι οι πελάτες θα πάνε αλλού.

 

Αντίθετα , συμβουλεύει ο Κοτς , θα πρέπει να εντοπίσουν το 20% των πελατών που παρέχουν το 80% των κερδών τους και να τους δώσουν ακριβώς αυτό που θέλουν. Οι ιδέες του Παρέτο , 120 χρόνια μετά είναι ακόμη ολοζώντανες.

 

«Η αρχή του 80:20 μπορεί επωφελώς να εφαρμοστεί σε οποιονδήποτε κλάδο και σε οποιαδήποτε εταιρία, σε οποιαδήποτε λειτουργία μέσα στην εταιρία και σε οποιοδήποτε επάγγελμα»

 

 

Ρίτσαρντ Κότς 1997

Πηγή: The 80/20 Principle: The Secret to Achieving More with Less, 1999

www.nisoskos.gr