«Τώρα να καούν να βάλουν μυαλό» – «Τα όρνια να μείνουν εκεί» – «Μακάρι να γεννήσουμε και άλλα πυροσβεστικά» – Απίστευτη σκληρότητα από τους τηλεφωνητές της Πυροσβεστικής προς τους κατοίκους που καίγονταν
Δεν χωράει ο νους την σκληρότητα με την οποία απαντούσαν στους απεγνωσμένους πολίτες από το Μάτι οι τηλεφωνητές της Πυροσβεστικής, το μοιραίο απόγευμα της 23ης Ιουλίου του 2018, όταν κάηκαν ή πνίγηκαν 100 συνάνθρωποί μας.
Οι κάτοικοι, που καιγόντουσαν οι ίδιοι και οι περιουσίες τους, έπαιρναν απεγνωσμένα τηλέφωνα στην Πυροσβεστική ζητώντας βοήθεια και προσπαθώντας, όπως φαίνεται, να δώσουν στους αρμοδίους να κατανοήσουν το μέγεθος της καταστροφής που βίωναν. Βρίσκονταν όμως αντιμέτωποι με απάνθρωπη σκληρότητα, ειρωνία, κοροϊδία και χλεύη από τους τηλεφωνητές, που μεταξύ άλλων, απαντούσαν στους πολίτες: «Τα πυροσβεστικά δεν είναι ταξί, να τα παραγγέλνουμε», «Τώρα να καούν να βάλουν μυαλό», «Τα όρνια να μείνουν εκεί», «Μακάρι να γεννήσουμε και άλλα πυροσβεστικά»!
Σήμερα, επτά μήνες μετά την τραγωδία, οι διάλογοι που ήρθαν στο φως από την εισαγγελική διάταξη για το Μάτι, είναι ακόμα πιο σοκαριστικοί και δύσκολα μπορεί κάποιος να πιστέψει ότι ένας οποιοσδήποτε πολίτης ζητά βοήθεια από την Πυροσβεστική, γιατί βλέπει την φωτιά να καίει τα πάντα, να απειλεί να κάψει τον ίδιο, και από την άλλη άκρη της γραμμής, από την οποία περιμένει έστω μια μικρή ελπίδα, να έχει αυτή την αντιμετώπιση. Ειδικά από ανθρώπους, που εργάζονται στην Πυροσβεστική και πρέπει να ξέρουν καλά την δύναμη της φωτιάς, το πόσο σημαντική είναι η απειλή της και πόσο παραλυτικός ο φόβος που δημιουργεί. Κι αντί να δείξουν κατανόηση, «ξέρασαν» όλη τους τη χολή προς ανθρώπους αδύναμους. Ποιος ξέρει άραγε να πει πόσοι από τους 100 συμπολίτες μας που δεν επιβίωσαν από την πύρινη λαίλαπα, είχαν καλέσει την Πυροσβεστική για βοήθεια και πήραν μια τέτοια απάντηση; Μια απάντηση που τους εξόργισε, τους βύθησε στην απελπισία και τελικά αντιμετώπισαν το θάνατο μόνοι, ξέροντας καλά πως είναι και αβοήθητοι…
Σύμφωνα με την εισαγγελική διάταξη ο αριθμός των χειριστών – τηλεφωνητών ήταν πολύ μικρός, καθώς ήταν μόλις τρεις, ενώ η λειτουργία του συγκεκριμένου προγράμματος έφτασε στο μέγιστο της απόδοσης λειτουργίας της στις 19:17 της 23ης Ιουλίου. Με απλά λόγια, δηλαδή, την ημέρα της φονικής πυρκαγιάς υπήρχαν στα τηλέφωνα του 199 μόλις τρεις υπάλληλοι – τηλεφωνητές και ενώ οι αρμόδιοι γνώριζαν πως στις 23 Ιουλίου ο κίνδυνος πυρκαγιάς για την Αττική ήταν ιδιαίτερα υψηλός, καθώς είχε υπάρξει ενημέρωση γι αυτό την προηγούμενη ημέρα της καταστροφής.
Μάλιστα, η εν λόγω υπηρεσία, μετά τις 19:17 της 23ης Ιουλίου «κατέστη ανενεργή, καθώς δεν ήταν έτοιμη και ικανή να διαχειριστεί τα περιστατικά αποτελεσματικά αλλά ούτε καν στοιχειωδώς», όπως αναφέρεται στη διάταξη. Όπως αναφέρουν οι εισαγγελείς, «ακριβώς λόγω της έλλειψης ικανού αριθμού χειριστών – τηλεφωνητών σε συνδυασμό με το μεγάλο αριθμό των συμβάντων διαπιστώθηκαν και περιπτώσεις απρεπούς συμπεριφοράς σε καλούντες πολίτες».
Συγκεκριμένα, ενώ οι πολίτες καλούσαν και ζητούσαν πληρηφορίες ή οδηγίες γιατί βρίσκονταν σε κίνδυνο, οι χειριστές απαντούσαν εκνευρισμένα και με αγένεια. Χαρακτηριστικά, στην εισαγγελική διάταξη, παρατίθενται οι ακόλουθοι διάλογοι:
– «Έρχονται κυρία μου, έρχονται, το κέρατο μου, έρχονται», «αυτό σας λέω κυρία μου, ό,τι μπορούμε κάνουμε, 15 αυτοκίνητα, 20 έρχονται, μακάρι να γεννήσουμε και άλλα»,
– «Δεν κατάλαβα το ύφος σας κύριε… όχι, όχι τι είστε εσείς, τι δεν καταλάβατε, πολίτης είμαι, έχετε υποχρέωση, τι είσαστε, μαγαζί σας είναι η Πυροσβεστική, δεν το κατάλαβα; … και εγώ δεν το κατάλαβα».
– «Εντάξει δεν είναι ταξί να το παραγγείλουμε κινδυνεύει κάποιος, μπορεί να κινδυνεύει κάποιος άνθρωπος, θα το δούμε έτσι; Θα ρθει», «Καπνό … την Αττική ο καπνός μην παραπονιέστε και φωνάζετε όλοι».
Όμως, ανάλογη συμπεριφορά των παραπάνω τηλεφωνητών διαπιστώνουν οι εισαγγελείς και απέναντι σε εμπλεκόμενους φορείς όπως λ.χ σε συνομιλία με την Άμεση Δράση. Ενδεικτικά, παραθέτουν τα εξής αποσπάσματα διαλόγων:
– «Θέλω τροχαία στα φανάρια στη διασταύρωση στη Ραφήνα…. στη Ραφήνα έχω φωτιές από εκεί πέρα,…. τι είναι αυτό στο Ν. Βουτζά, χεστήκαμε. Ο παππούς θα πεθάνει εκεί μέσα, μ@λ@κα είναι να πεθάνει ο παππούς…. θέλω τροχαία στη διασταύρωση για Ραφήνα».
Επίσης, στην εισαγγελική διάταξη παρατίθενται και άλλα παρόμοια περιστατικά και συγκεκριμένα:
– Στις 18:13 μ.μ μία οικογένεια που βρίσκεται στο σπίτι της στο Νέο Βουτζά επικοινωνεί με το 199 την ώρα που η αυλή τους φλέγεται και το αυτοκίνητό τους έχει καεί: Μέλη οικογένειας τηλεφωνούν στο 199 και λένε στον τηλεφωνητή – χειριστή: «Γύρω γύρω τώρα καίγονται όλα, έχουν καεί όλα εμείς είμαστε μέσα, έχει πολύ καπνό… χάλασε το αυτοκίνητό μας, κάηκε, τί λετε τώρα;…». Η απάντηση που δίνει ο χειριστής – τηλεφωνητής στους συγκεκριμένους πολίτες είναι: «Σιγά σιγά προς την παραλία δεν μπορείτε να πάτε; Έχετε αυτοκίνητο;» Τότε μία γυναίκα ακούγεται να του απαντά: «Όχι ρε παιδιά αφού έχω μωρό 13 μηνών και πόσο θα αναπνεύσει λίγο, δεν ξέρω, κάντε κάτι».
– Δυο λεπτά αργότερα χειριστής – τηλεφωνητής «αντί να προβεί στην αποστολή δυνάμεων για τη διάσωση των κινδυνευόντων στην ως άνω οικεία διαβιβάζει το συμβάν στο ΚΕΠΠ αναφέροντάς του: «ο Δήμος δεν μπορεί να βάλει ένα αυτοκίνητο για να βοηθήσει, τα δικά μας σβήνουν». Το ΚΕΠΠ του απαντά: «Ναι παιδιά όμως δεν γίνεται όλοι εσείς να παίρνετε μόνο το δικό μου τηλέφωνο, έχει και δίπλα τρία τέσσερα εδώ πέρα» και συνεχίζοντας, αναφέρει: «αυτή η κυρία δεν γίνεται να πάρει τηλέφωνο το 100 να πάει ένα περιπολικό; Αυτά που είπε σε εσένα δεν μπορούσε να τα πει στο 100;».
– Στις 18:57 μ.μ πολίτης από το Μάτι επικοινωνεί με το 199 ενημερώνοντάς τους για τον κίνδυνο που αντιμετώπιζαν τρεις γυναίκες καθώς έξω από το σπίτι τους καίγονταν δέντρα. Ο πολίτης ζήτησε βοήθεια για τη διάσωση και μεταφορά των γυναικών σε ασφαλή περιοχή και ο τηλεφωνητής – χειριστής του απάντησε: «Ντάξει ….παρα πολλά περιστατικά όμως που είναι έτσι αντίστοιχα με τα δικά σας και κατασκηνώσεις…. προσπαθούμε να εκκενώσουμε και γίνεται χαμός» και «να σας πω, πάρτε και το 100 την αστυνομία αν μπορούν να κάνουν και αυτοί μεταφορά».
Τέλος, όταν κάποια γυναίκα υπάλληλος του ξενοδοχείου «Ραμάντα» ζήτησε από το 199 την εκκένωσή του, γιατί καίγονταν τα αυτοκίνητα στο εξωτερικό πάρκινγκ, ο τηλεφωνητής κάλεσε το ΚΕΠΠ, για να διαβιβάσει την αστυνομία το περιστατικό.
Σοκ ωστόσο προκαλεί και το εξής σημείο της εισαγγελικής διάταξης: «Μόνο δε προκειμένου να καταδειχθεί εμφατικά η στάση ευτυχώς ορισμένων οργάνων του Π. Σ παρατίθεται και η συνομιλία του αξιωματικού του Π.Σ. με τον αξιωματικό υπηρεσίας του “199” όταν είπε χαρακτηριστικά για τους κινδυνεύοντες στην περιοχή της Κινέτας: «Τώρα να καούν για να βάλουν μυαλό ρε φίλε….Ναι μπορεί να έχουμε 50 νεκρούς για πλάκα για τον κάθε β@@@@ τώρα….Τα όρνια να μείνουν εκεί».
Πυρκαγιά στο Μάτι: Συγκλονίζει το εισαγγελικό πόρισμα -Χάος, ασυνεννοησία
Συγκλονίζουν και σοκάρουν για την βιβλική καταστροφή στο Μάτι οι παραδοχές του εισαγγελικού πορίσματος, που αριθμεί τις 293 σελίδες και περιγράφει μόνον λάθη, παραλείψεις, έλλειψη συντονισμού και απόλυτη ανυπαρξία του μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας, που οδήγησαν στην εκατόμβη των νεκρών και τις ανυπολόγιστες καταστροφές στην Ανατολική Αττική.
Χάος, αδυναμία συνεννόησης, ολιγωρία. Οι δυνάμεις και οι εμπλεκόμενοι φορείς δεν κατάφεραν ποτέ να βρουν ένα κοινό σημείο συνεργασίας, προκειμένου να αποτρέψουν το τραγικό αποτέλεσμα και να σταματήσουν την φωτιά στο Μάτι.
Σχέδια που έμειναν επί χάρτιού και έλλειψη οργάνωσης κόστισαν τη ζωή σε 100 συνανθρώπους μας, ενώ άλλοι 31 τραυματίστηκαν σοβαρά στην πυρκαγιά στο Μάτι.
Όλα τα παραπάνω περιγράφονται λεπτό προς λεπτό, στην πολυσέλιδη εισαγγελική διάταξη των κ.κ Ζαγοραίου, Φιστόπουλου και Σπυρόπουλου, η οποία οδήγησε στην άσκηση των πρώτων ποινικών διώξεων σε βάρος 20 εμπλεκομένων, οι οποίοι τώρα θα περάσουν το κατώφλι του ανακριτή.
«Εάν είχε κατ΄ ελάχιστον λειτουργήσει το σύστημα Πολιτικής Προστασίας και είχε ενεργοποιηθεί ένας μηχανισμός ενημέρωσης- προειδοποίησης των κατοίκων των περιοχών που απειλούνταν, εκείνοι θα είχαν το χρόνο να απομακρυνθούν πριν πλησιάσει η φωτιά η ο καπνός και το θερμικό ακόμη και με ίδια μέσα και όχι απόλυτα οργανωμένα ή να λάβουν μέτρα αυτοπροστασίας έγκαιρα και έτσι να αποτραπούν οι τραγικές συνέπειες για τη ζωή τους».
Το συμπέρασμα του εισαγγελικού πορίσματος δεν αφήνει περιθώρια για τις ευθύνες και τους υπευθύνους της καταστροφής και της εκατόμβης των νεκρών.
Η παραδοχή των εισαγγελέων που αξιολόγησαν ένα τεράστιο υλικό από καταθέσεις και δεδομένα, ότι οι άνθρωποι αν είχαν ενημερωθεί θα μπορούσαν να γλυτώσουν το θάνατο ακόμα και χωρίς οργανωμένο σχέδιο εκκένωσης, αποτελεί σαφή ένδειξη για τις ευθύνες όσων διαχειρίστηκαν με απίστευτη προχειρότητα μια κατάσταση βιβλικής καταστροφής.
Χάος, αδυναμία συνεννόησης, ολιγωρία. Οι δυνάμεις και οι εμπλεκόμενοι φορείς δεν κατάφεραν ποτέ να βρουν ένα κοινό σημείο συνεργασίας, προκειμένου να αποτρέψουν το τραγικό αποτέλεσμα.Χάος, αδυναμία συνεννόησης, ολιγωρία. Οι δυνάμεις και οι εμπλεκόμενοι φορείς δεν κατάφεραν ποτέ να βρουν ένα κοινό σημείο συνεργασίας, προκειμένου να αποτρέψουν το τραγικό αποτέλεσμα.
«Από το περιεχόμενο των επικοινωνιών επιβεβαιώνεται η απόλυτη έλλειψη οργάνωσης και συντονισμού των πυροσβεστικών δυνάμεων, οι οποίες φαίνονται να λειτουργούσαν εντελώς συμπτωματικά και χωρίς κάποιο έστω στοιχειώδη σχεδιασμό για την αντιμετώπιση της συγκεκριμένης πυρκαγιάς” . Όπως αναφέρουν ” είναι τέτοιας βαρύτητας και βαθμού η έλλειψη οργάνωσης, που ακόμη κι αν δεν υπήρχε η συγκεκριμένη πυρκαγιά με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που την κατέστησαν στην εξέλιξη της καταστροφική, είναι βέβαιο, ότι η ίδια κατάσταση θα επικρατούσε και σε πιο απλά συμβάντα”.
Μάλιστα, οι εισαγγελείς διατυπώνουν τη θέση ότι ευτυχώς που δεν αποφασίστηκε εκκένωση, γιατί μία τέτοια απόφαση θα έπρεπε να ληφθεί στις 5.10, όταν δηλαδή ξέσπασε η πυρκαγιά. Εάν λαμβανόταν τέτοια απόφαση στις 18.30 θα είχα με θρηνήσει περισσότερα θύματα.
«Λαμβάνοντας υπόψη την μορφολογία της περιοχής, τους στενούς δρόμους χωρίς την δυνατότητα διαφυγής, τον αριθμό των κατοίκων, το γεγονός ότι στις 18.30 η φωτιά είχε ήδη περάσει την Μαραθώνος με κατεύθυνση προς τη θάλασσα, την ύπαρξη πυκνού μαύρου καπνού, την απόλυτη έλλειψη συντονισμού των εμπλεκομένων φορέων, τις ελάχιστες δυνάμεις και μέσα και προσωπικό μία ενδεχόμενη εκκένωση θα είχε τραγικά αποτελέσματα. Αντίθετα, εάν η σχετική απόφαση είχε ληφθεί στις 17.10 όταν ο σύνδεσμος στο ελικόπτερο ενημέρωσε ότι η φωτιά είναι στα σπίτια και στον περίβολό τους, οι πιθανότητες να υλοποιηθεί το προληπτικό μέτρο θα ήταν εξαιρετικά θετικές., λαμβάνοντας υπόψη ότι τελικά η φωτιά έφθασε στην παραλία στις 19.00»
Καμία ενημέρωση
Το γεγονός ότι οι κάτοικοι δεν ενημερώθηκαν οτι η φωτιά πλησιάζει , σύμφωνα με τους εισαγγελείς , κόστισε ζωές.
“Αν είχε κατ’ ελάχιστο λειτουργήσει το σύστημα πολιτικής προστασίας και είχε ενεργοποιηθεί ένας μηχανισμός – ενημέρωσης προειδοποίησης των κατοίκων των περιοχών που απειλούνταν, εκείνοι θα είχαν το χρόνο να απομακρυνθούν πριν πλησιάσει η φωτιά ή ο καπνός και το θερμικό φορτίο ακόμη και με ίδια μέσα και όχι απόλυτα οργανωμένα ή να λάβουν μέτρα αυτοπροστασίας έγκαιρα και έτσι να αποτραπούν οι τραγικές συνέπειες για τη ζωή τους”.
Το γεγονός ότι οι κάτοικοι δεν ενημερώθηκαν οτι η φωτιά πλησιάζει , σύμφωνα με τους εισαγγελείς , κόστισε ζωές. Το γεγονός ότι οι κάτοικοι δεν ενημερώθηκαν οτι η φωτιά πλησιάζει , σύμφωνα με τους εισαγγελείς , κόστισε ζωές.
Η ύπαρξη και λειτουργία πολλών παράλληλα χρησιμοποιούμενων συστημάτων επικοινωνίας μεταξύ των αξιωματικών του πυροσβεστικού σώματος και των στελεχών των άλλων φορέων έπαιξαν “κυρίαρχο ρόλο στην δημιουργία σύγχυσης και συνακόλουθα συμβολή στην έλλειψη συντονισμού των πυροσβεστικών δυνάμεων, αλλά και των λοιπών εμπλεκόμενων φορέων”. Είναι ενδεικτικό πως η επικοινωνία γινόταν με τη χρήση κινητών τηλεφώνων- υπηρεσιακών η προσωπικών- ασύρματων και ενσύρματων γραμμών.
Τραγικά συμπεράσματα
Στην διάταξη – καταπέλτης τονίζεται ότι “από ενέργειες, παραλείψεις, ολιγωρίες, πλημμέλειες, αρρυθμίες και δυσλειτουργίες των αρμοδίων θεσμικά και νομοθετικά οργάνων, υπηρεσιών, αρχών και φορέων του ισχύοντος σήμερα μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας της Χώρας αιτιακά προκλήθηκε ο θάνατος τουλάχιστον 100 ανθρώπων και 31 τραυματισμών λόγω της συγκεκριμένης δασικής πυρκαγιάς”.
Συγκεκριμένα , οι εισαγγελείς στα συμπεράσματα τους καταγράφουν πως :
-Προέκυψε ότι μηχανισμός πολιτικής προστασίας, αποδείχθηκε τελικά και εκ του αποτελέσματος ότι κατά το χρονικό διάστημα, που μεσολάβησε απο τη λήξη της προηγούμενης αντιπυρικής περιόδου μέχρι και την έναρρξη της τρέχουσας, δεν κατόρθωσε όπως επιβάλλονταν εκ του νόμου και της αποστολής του αλλά και των σχετικών εγκυκλίων της ΓΓΠΠ, να είναι στην πράξη -και όχι επί χάρτου- κατάλληλα και έγκαιρα προετοιμασμένος και επαρκώς επιχειρησιακά οργανωμένος και να βρίσκεται σε κατάσταση αυξημένης ετοιμότητας, όταν οι συνθήκες το απαίτησαν, όπως στην προκειμένη περίπτωση που ο δείκτης κινδύνου πυρκαγιάς είναι υψηλός, προκειμένου να αντιμετωπίσει και γενικά να διαχειριστεί ταυτόχρονα και μάλιστα στην ίδια ή έστω σε άλλη Περιφέρεια ταυτόχρονα δύο μεγάλες καταστροφές, όλων των δασικών πυρκαγιών και με την έκταση και ένταση σαν αυτές που εκδηλώθηκαν στηνΚινέτα και στο Νταού Πεντέλης – Καλλιτεχνούπολη, Ν. Βουτζά – Μάτι – Κόκκινο Λιμανάκι , στις 23 Ιουλίου.
Στην διάταξη – καταπέλτης τονίζεται ότι “από ενέργειες, παραλείψεις, ολιγωρίες, πλημμέλειες, αρρυθμίες και δυσλειτουργίες των αρμοδίων θεσμικά και νομοθετικά οργάνων, υπηρεσιών, αρχών και φορέων του ισχύοντος σήμερα μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας της Χώρας αιτιακά προκλήθηκε ο θάνατος τουλάχιστον 100 ανθρώπων.Στην διάταξη – καταπέλτης τονίζεται ότι “από ενέργειες, παραλείψεις, ολιγωρίες, πλημμέλειες, αρρυθμίες και δυσλειτουργίες των αρμοδίων θεσμικά και νομοθετικά οργάνων, υπηρεσιών, αρχών και φορέων του ισχύοντος σήμερα μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας της Χώρας αιτιακά προκλήθηκε ο θάνατος τουλάχιστον 100 ανθρώπων.
Τι δεν έκαναν οι δήμαρχοι Ψινάκης και Μπουρνούς
Σύμφωνα με την εισαγγελική διάταξη, δεν προέβησαν στην αρχή της αντιπυρικής περιόδου στην προληπτική απομάκρυνση βλάστησης, δεν απομάκρυναν την καύσιμη φυτική ύλη, όπως ξερά χόρτα και κλαδιά γύρω από κτιριακές υποδομές σε περιοχές υψηλού κινδύνου, ενώ την ημέρα της πυρκαγιάς δε λειτουργούσαν, όπως όφειλαν, τα γραφεία πολιτικής προστασίας σε κάθε δήμο.
Οι ευθύνες της πυροσβεστικής
Τα στελέχη της δεν είχαν πραγματική εικόνα για τις συνθήκες της πυρκαγιάς, και ειδικότερα δεν γνώριζαν τον ακριβή τόπο της εκδήλωσης της, τα μέτωπα, την εξέλιξη και εξάπλωση της. Ούτε όμως τις δυνάμεις που επιχειρούσαν. Αποτέλεσμα; Η έλλειψη συντονισμού για την αποτροπή του τραγικού αποτελέσματος.
Τα στελέχη της πυροσβεστικής μάλιστα δεν είχαν πραγματική εικόνα για τις συνθήκες της πυρκαγιάς, και ειδικότερα δεν γνώριζαν τον ακριβή τόπο της εκδήλωσης της, τα μέτωπα, την εξέλιξη και εξάπλωση της. Τα στελέχη της πυροσβεστικής μάλιστα δεν είχαν πραγματική εικόνα για τις συνθήκες της πυρκαγιάς, και ειδικότερα δεν γνώριζαν τον ακριβή τόπο της εκδήλωσης της, τα μέτωπα, την εξέλιξη και εξάπλωση της.
Οι ευθύνες της ΕΛΑΣ
Σύμφωνα με τους εισαγγελείς, η εσφαλμένη διαχείριση της κυκλοφορίας οδήγησε σε κυκλοφοριακή συμφόρηση στο οδικό δίκτυ, λόγω του μεγάλου όγκου των οχημάτων. Αποτέλεσμα να δημιουργηθεί πανικός στους επιβαίνοντες, να εγκλωβιστούν, και έτσι να πεθάνουν.
